Medio december stond er een opvallend artikel in de Wall Street Journal. Het artikel ging over de babyboomers. Dit zijn ongeveer 77 miljoen mensen in Amerika, ofwel 25% van de bevolking.

Het pensioenstelsel in de VS is sterk afwijkend van het onze. In de VS zijn mensen veel meer verantwoordelijk voor de opbouw van hun eigen pensioen. Dat wordt onder andere gedaan door te beleggen via IRA-plannen (individual retirement arrangement). Hierbij hebben veel mensen een grote beleggingsvrijheid. Mede daardoor wordt er veel in aandelen belegd.

Nu was 2008 een slecht jaar voor aandelen en het herstel in de jaren daarna is voor veel babyboomers te klein geweest om hun pensioenspaarpotje aan te vullen langs de normale weg. Het gevolg is dat veel babyboomers op zoek gingen naar beleggingen met een beloofd hoog rendement.

Bij dit gezochte hoge rendement moest overigens wel een laag risico horen. Elke student economie kan uitleggen dat deze twee nooit samen kunnen gaan. Marketeers weten hier wel een oplossing voor. Zij zorgden vooral voor producten die niet op een beurs genoteerd waren. Dan is er moeilijk een tweede hands prijs te bepalen en daarmee lijkt de onderliggende waarde stabiel. Dat je daarmee meestal geketend zit aan een belegging realiseren veel mensen zich niet.

Naast heel veel degelijke beleggingen werd de behoefte van de babyboomers ingevuld door een groeiend aantal minder betrouwbare beleggingstitels. Piramidespellen, waardeloze investeringen in oliebronnen of nieuwe goudaders of niet onder toezicht staande emissies werden volop aangeboden. In dat opzicht wijkt de VS niet echt af van Nederland. Ook wij hebben ons deel van dit soort praktijken gehad. Hierbij zijn beleggers telkens blinkende voorstellen gedaan, waarbij ze de risico’s niet konden of wilden doorzien. Het beloofde rendement was een droom; de werkelijkheid een nachtmerrie.

De hiervoor geschetste ontwikkelingen in de VS hebben tot een forse toename in fraude geleid. In 2009 was sprake van bijna 2300 gevallen waarin de Amerikaanse AFM genoodzaakt was om in te grijpen. Hiervan had bijna een kwart van de gevallen betrekking op fraude jegens babyboomers. In 2010 bedroeg het aantal fraudegevallen bijna 3500 (een stijging van net geen 50%). In bijna 1250 (dat is meer dan een verdubbeling) gevallen waren babybomers het slachtoffer.

De vraag die zich opdringt, is waarom babyboomers en ouderen relatief vaker het slachtoffer zijn van financiële fraude. Is dit alleen de noodzaak tot het snel aanvullen van het pensioenpotje of is er meer? Volgens een studie van het Center for Retirement Research, onderdeel van het Boston College, nemen mensen hun beste financiële beslissingen rondom hun 53^ste. Wanneer ze jonger zijn hebben ze nog niet voldoende ervaring. Zijn mensen ouder dan is hun vermogen om nieuwe financiële zaken snel genoeg te doorgronden te sterk verzwakt. In de studie doen de onderzoekers een paar aanbevelingen. Zo wensen ze duidelijke en begrijpelijke omschrijvingen van financiële producten. Ook zou een financieel rijbewijs een goed hulpmiddel zijn. Deze ontwikkelingen zien we ook in Nederland. Tot slot suggereren ze dat ouderen vanaf een bepaalde leeftijd (verplicht) hulp zouden moeten krijgen bij het nemen van complexe en/of grote financiële beslissingen en daarmee bij het beheren van hun vermogen.